1. Wszystkie ważne reakcje w jednym miejscu
Zaczniemy od razu od najważniejszej kwestii, a więc wypisania wszystkich reakcji, które trzeba znać, niestety wraz z ich nazwami. Nie będę Cię tutaj czarował i udawał, że to coś, czego się przyjemnie uczy.
Ucz się z Olimpijczykiem
Teoria w filmach + opisy, 2100+ autorskich zadań i pełne rozwiązania. Uczę ze zrozumieniem, nie na, tfu, pamięć.
Dołącz do kursu →| Nazwa reakcji | Równanie reakcji |
| Otrzymywanie wapna palonego. | CaCO3 ⟶ CaO + CO2 |
| Otrzymywanie wapna gaszonego. | CaO + H2O ⟶ Ca(OH)2 |
| Twardnienie zaprawy wapiennej (reakcja mętnienia wody wapiennej). | Ca(OH)2 + CO2⟶ CaCO3 + H2OCa(OH)2 + SiO2⟶ CaSiO3 + H2O |
| Rozpuszczanie skał wapiennych. | CaCO3 + CO2 + H2O ⟶ Ca(HCO3)2 |
| Usuwanie twardości przemijającej wody | Ca(HCO3)2 ⟶ CaCO3 + CO2 + H2O |
| Otrzymywanie gipsu palonego | 2(CaSO4 • 2H2O) ⟶ 2CaSO4 • H2O + 3H2O |
| Twardnienie zaprawy gipsowej. | 2CaSO4 • H2O + 3H2O ⟶ 2(CaSO4 • 2H2O) |
2. Skały wapienne, czyli węglan wapnia
Generalnie jeśli jakiś związek chemiczny występuje w skorupie ziemskiej, to mówimy że jest to minerał. Często jest tak, że jeden związek chemiczny tworzy różne kryształy (ładnie byśmy powiedzieli, że tworzy różne odmiany krystaliczne) i wtedy już każdy taki kryształ to inny minerał. Więc mamy taką sytuację, że marmur, kreda i wapień, to różne minerały, ale każdy z nich jest w rzeczywistości odmianą węglanu wapnia, czyli CaCO3 .
Odmiany krystaliczne różnią się właściwościami fizycznymi (np. barwa, twardość, połysk), ale mają takie same właściwości chemiczne (bo to wciąż ta sama substancja).
Minerały nie lubią być same, więc często występują w większych skupiskach, co już nazywa się skałą. W takiej skale z reguły dominuje jakiś związek chemiczny. I właśnie dominującym składnikiem skał wapiennych jest węglan wapnia.
3. Zjawiska krasowe
W górach wapiennych (u nas w Polsce np. w okolicach Kielc) znajdziemy podziemne groty, a tam sople, które zwisają zarówno ze sklepienia (z góry, czyli stalaktyty) jak i takie, które wystają z podłoża (stalagmity). Tworzenie tych sopli nazywa się właśnie zjawiskami krasowymi, których podstawą jest reakcja chemiczna związana z węglanem wapnia.
Woda, która przepływa przez skały wapienne zawiera w sobie tlenek węgla CO2 , co prowadzi do reakcji chemicznej, w wyniku której powstaje wodorowęglan wapnia, który jest lepiej rozpuszczalny niż CaCO3 :
CaCO3 ↓ + CO2 + H2O ⟶ Ca(HCO3)2
W wodzie może być jednak różna ilość rozpuszczonego w niej tlenku węgla, co zależy m.in od ciśnienia i temperatury. I jeśli wzrośnie temperatura lub zmaleje ciśnienie, to ta rozpuszczalność maleje i mamy do czynienia z odwróceniem procesu :
Ca(HCO3)2 ⟶ CaCO3 ↓ + CO2 + H2O
4. Twardość wody
Twardość wody jest spowodowana obecnością w niej soli wapnia i magnezu − zatem zależy od stężenia jonów Ca2+ oraz Mg2+ . Twardość wody przejawia się w tym, że dodatek mydła powoduje powstawanie białego osadu palmitynianu wapnia (także stearynianu wapnia).
Gotowanie twardej wody może zmniejszyć jej twardość, jeśli odpowiada za nią wodorowęglan wapnia, który podczas ogrzewania przejdzie w CaCO3 − mówimy wtedy o twardości przemijającej.
Trwała twardość wody to taka, której nie da się pokonać przez gotowanie, która jest wynikiem obecności np. CaSO4 . Wtedy, aby zmniejszyć twardość można dodać Na2CO3 , aby wytrącić węglan wapnia lub dodać polifosforany wapnia (obecne w proszkach do prania), które będą tworzyć kompleksy z wapniem i magnezem.
Rozkładam maturę z chemii na czynniki pierwsze, krok po kroku
Cała teoria i zadania wytłumaczone po ludzku, z filmami do wielu z nich, tak żeby chemia w końcu miała sens. Zobacz kurs maturalny, albo zacznij od darmowego kursu i sprawdź, jak tłumaczę, zanim cokolwiek wydasz.