Mol brzmi jak abstrakcja, którą w szkole każą wykuć na pamięć, a to zwykły przelicznik: most między gramami, liczbą atomów i objętością. Cały trik to jedna proporcja ułożona z głową. Weźmiemy cztery prawdziwe zadania, każde policzymy krok po kroku, a część masz też rozłożoną na filmie. Lecimy.
Zanim wskoczymy w zadania, jedna zasada
Otóż całą tę chemię liczy się na proporcjach. Schemat jest zawsze ten sam: pierwsza linijka to „ogólna prawda” (np. 1 mol Fe to zawsze 56 g i zawsze 6,02·1023 atomów), a druga linijka to dane z zadania. Potem mnożysz po przekątnej i dzielisz przez trzecią liczbę. Jedyne o co musisz dbać: żeby jednostki po tej samej stronie się zgadzały. Tyle. To co, sprawdzamy na zadaniach?
Oblicz masę 3000 atomów żelaza (wynik podaj w gramach).
Rozwiązanie tłumaczę na filmie:
Pokaż rozwiązanie
1 mol żelaza to jednocześnie 6,02·1023 atomów oraz 56 g. To jest nasza „ogólna prawda”.
3000 at ⟶ x
Mnożymy po przekątnej i dzielimy: x = (3000 · 56) / (6,02·1023) = 168000 / (6,02·1023).
Diament to odmiana alotropowa węgla. Pewien student kupił u jubilera pierścionek z napisem 0,27 ct. Oblicz liczbę atomów węgla w tym diamencie, wiedząc że karat to jednostka masy, gdzie 1 ct = 0,2 g.
Rozwiązanie tłumaczę na filmie:
Pokaż rozwiązanie
Najpierw karaty na gramy: 0,27 ct · 0,2 g/ct = 0,054 g węgla.
Teraz proporcja z masą molową węgla (12 g/mol):
x ⟶ 0,054 g
x = (0,054 · 6,02·1023) / 12 = 0,0045 · 6,02·1023.
W aspirynie substancją czynną jest kwas acetylosalicylowy o wzorze C9H8O4. W jednej tabletce jest 500 mg tego kwasu. Oblicz, ile cząsteczek kwasu dostaje codziennie pacjent przyjmujący aspirynę trzy razy dziennie.
Rozwiązanie tłumaczę na filmie:
Pokaż rozwiązanie
3 tabletki po 500 mg to 1500 mg = 1,5 g na dobę.
Masa molowa: M = 9·12 + 8·1 + 4·16 = 108 + 8 + 64 = 180 g/mol.
Liczba moli: n = 1,5 / 180 = 0,00833 mola. Teraz na cząsteczki:
0,00833 mola ⟶ x
Sól X jest przedstawicielem siarczanów sodu. Wiadomo, że 0,02 mola tej soli odpowiada 3,16 g, a na 1 mol atomów sodu przypada 1 mol atomów siarki. Oblicz masę molową soli i zaproponuj jej wzór.
Rozwiązanie tłumaczę na filmie:
Pokaż rozwiązanie
Masa molowa wprost z proporcji:
1 mol ⟶ M
M = 3,16 / 0,02 = 158 g/mol.
Skoro sodu i siarki jest po tyle samo, spróbujmy wzoru Na2S2Ox: 2·23 + 2·32 + 16x = 158, czyli 110 + 16x = 158, stąd 16x = 48 i x = 3.
Gdybyś próbował wzoru NaSOx, wyszłoby x = 6,44, czyli liczba atomów niecałkowita, więc odpada. Dopiero dwa atomy sodu i dwa siarki dają czyste rozwiązanie.
To dopiero rozgrzewka
Mol ogarnięty, a to fundament wszystkiego. Reszta obliczeń już z górki.
Skoro proporcja przestała straszyć, w kursie masz na niej rozłożone wszystkie działy obliczeniowe: teoria po ludzku, filmy i zestaw zadań z pełnymi rozwiązaniami. Krok po kroku, aż po maturę.
To wycinek z lekcji o molu i masie molowej. W kursie jest ich znacznie więcej: liczba Avogadra, warunki normalne, ustalanie wzorów z danych i pełen zestaw zadań maturalnych z tego działu.
Rozkładam maturę z chemii na czynniki pierwsze, krok po kroku
Cała teoria i zadania wytłumaczone po ludzku, z filmami do wielu z nich, tak żeby chemia w końcu miała sens. Zobacz kurs maturalny, albo zacznij od darmowego kursu i sprawdź, jak tłumaczę, zanim cokolwiek wydasz.