Zadanie 1. 2 pkt
Dwa pierwiastki oznaczone literami X i E należą do tego samego okresu. Wiadomo, że w stanie podstawowym:
• atom pierwiastka X ma w zewnętrznej powłoce cztery elektrony sparowane i dwa niesparowane
• stan energetyczny niesparowanych elektronów atomu pierwiastka X opisują główna liczba kwantowa n = 4 i poboczna liczba kwantowa l = 1
• w atomie pierwiastka E liczba elektronów, które mogą brać udział w tworzeniu wiązań, jest taka sama jak w atomie pierwiastka X, jednak są one rozmieszczone na powłokach opisanych różnymi wartościami głównej liczby kwantowej n.
Wpisz do tabeli symbole chemiczne pierwiastków X i E, numer grupy i symbol bloku konfiguracyjnego, do których należy każdy z pierwiastków.
| Symbol pierwiastka | Numer grupy | Symbol bloku konfiguracyjnego | |
|---|---|---|---|
| pierwiastek X | |||
| pierwiastek E |
Odpowiedź i zasady oceniania (CKE)
2 pkt – poprawne uzupełnienie dwóch wierszy tabeli – podanie w odpowiedniej kolejności symboli pierwiastków X i E oraz dla każdego z nich: numeru grupy i symbolu bloku konfiguracyjnego.
1 pkt – poprawne uzupełnienie jednego wiersza tabeli – podanie symbolu pierwiastka, numeru grupy i symbolu bloku konfiguracyjnego dla pierwiastka X albo E. ALBO
1 pkt – poprawne uzupełnienie dwóch kolumn tabeli – podanie symboli pierwiastków i numerów grup albo symboli pierwiastków i symboli bloków konfiguracyjnych.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższych kryteriów albo brak odpowiedzi.
| Symbol pierwiastka | Numer grupy | Symbol bloku konfiguracyjnego | |
|---|---|---|---|
| pierwiastek X | Se LUB selen | 16 ALBO XVI ALBO szesnasta | p |
| pierwiastek E | Cr LUB chrom | 6 ALBO VI ALBO szósta | d |
1Rozporządzenie Ministra Edukacji i Nauki z dnia 10 czerwca 2022 r. w sprawie wymagań egzaminacyjnych dla egzaminu maturalnego przeprowadzanego w roku szkolnym 2022/2023 i 2023/2024 (Dz.U. poz. 1246).
![Wymaganie ogólne Wymagania szczegółowe II. Rozumowanie i zastosowanie nabytej VII. Systematyka związków wiedzy do rozwiązywania problemów. nieorganicznych. Zdający: Zdający: 4) opisuje typowe właściwości chemiczne 4) wskazuje na związek między tlenków pierwiastków […] Cr, […] w tym właściwościami substancji a ich budową zachowanie wobec wody, kwasów i zasad chemiczną. […].](https://chemiamaturalna.com/wp-content/uploads/2026/09/2023-czerwiec-klucz-z2.2-fig1.png)



![Wymagania ogólne Wymagania szczegółowe II. Rozumowanie i zastosowanie nabytej III. Wiązania chemiczne. Oddziaływania wiedzy do rozwiązywania problemów. międzycząsteczkowe. Zdający: Zdający: 6) opisuje i przewiduje wpływ rodzaju 1) opisuje właściwości substancji […]; wiązania […] na właściwości fizyczne 4) wskazuje na związek między substancji nieorganicznych […], wskazuje te właściwościami substancji a ich budową cząsteczki […], które są polarne oraz te, chemiczną. które są niepolarne;](https://chemiamaturalna.com/wp-content/uploads/2026/09/2023-czerwiec-klucz-z4-fig1.png)

![Wymagania ogólne Wymagania szczegółowe I. Pozyskiwanie, przetwarzanie i tworzenie I. Atomy, cząsteczki i stechiometria informacji. Zdający: chemiczna. Zdający: 1) pozyskuje i przetwarza informacje 6) wykonuje obliczenia […] dotyczące: liczby z różnorodnych źródeł […]. moli po zmieszaniu substratów w stosunku wiedzy do rozwiązywania problemów. IV. Kinetyka i statyka chemiczna. Zdający: Energetyka reakcji chemicznych. Zdający: 5) wykorzystuje wiedzę i dostępne 2) przewiduje wpływ: stężenia […] informacje do rozwiązywania problemów substratów […] na szybkość reakcji […].](https://chemiamaturalna.com/wp-content/uploads/2026/09/2023-czerwiec-klucz-z6-fig1.png)






![Wymagania ogólne Wymagania szczegółowe II. Rozumowanie i zastosowanie nabytej VI. Reakcje w roztworach wodnych. wiedzy do rozwiązywania problemów. Zdający: Zdający: 3) interpretuje wartości […] pH […]; 1) opisuje właściwości substancji i wyjaśnia 8) uzasadnia przyczynę kwasowego przebieg procesów chemicznych; odczynu wodnych roztworów, […] 4) wskazuje na związek między zasadowego odczynu wodnych roztworów właściwościami substancji a ich budową niektórych wodorotlenków (zasad) […] oraz chemiczną; odczynu niektórych wodnych roztworów soli 5) wykorzystuje wiedzę i dostępne zgodnie z teorią Brønsteda–Lowry’ego; informacje do rozwiązywania problemów pisze odpowiednie równania reakcji.](https://chemiamaturalna.com/wp-content/uploads/2026/09/2023-czerwiec-klucz-z8-fig1.png)


![Wymaganie ogólne Wymaganie szczegółowe III. Opanowanie czynności praktycznych. VII. Systematyka związków Zdający: nieorganicznych. Zdający: 2) projektuje i przeprowadza doświadczenia 7) projektuje i przeprowadza doświadczenia chemiczne […], formułuje obserwacje, pozwalające otrzymać różnymi metodami: wnioski oraz wyjaśnienia. wodorotlenki, kwasy i sole; pisze](https://chemiamaturalna.com/wp-content/uploads/2026/09/2023-czerwiec-klucz-z9.1-fig1.png)

![Wymaganie ogólne Wymaganie szczegółowe III. Opanowanie czynności praktycznych. VI. Reakcje w roztworach wodnych. Zdający: Zdający: 2) projektuje i przeprowadza doświadczenia 9) pisze równania reakcji: […] wytrącania chemiczne, rejestruje ich wyniki w różnej osadów […] w formie jonowej […] formie, formułuje obserwacje, wnioski oraz skróconej.](https://chemiamaturalna.com/wp-content/uploads/2026/09/2023-czerwiec-klucz-z9.2-fig1.png)
![Wymaganie ogólne Wymaganie szczegółowe III. Opanowanie czynności praktycznych. X. Metale, niemetale i ich związki. Zdający: Zdający: 6) przewiduje produkty redukcji jonów 2) projektuje i przeprowadza manganianowych(VII) w zależności od doświadczenia chemiczne […], formułuje środowiska […].](https://chemiamaturalna.com/wp-content/uploads/2026/09/2023-czerwiec-klucz-z9.3-fig1.png)
![Wymagania ogólne Wymagania szczegółowe I. Pozyskiwanie, przetwarzanie I. Atom, cząsteczki i stechiometria chemiczna. i tworzenie informacji. Zdający: Zdający: 1) pozyskuje i przetwarza informacje 5) dokonuje interpretacji jakościowej z różnorodnych źródeł […]. i ilościowej równania reakcji w ujęciu […] wiedzy do rozwiązywania problemów. VII. Systematyka związków nieorganicznych. Zdający: Zdający: 1) opisuje właściwości substancji 4) opisuje typowe właściwości chemiczne i wyjaśnia przebieg procesów tlenków pierwiastków o liczbach atomowych od chemicznych. 1 do 20 […] w tym zachowanie wobec […]](https://chemiamaturalna.com/wp-content/uploads/2026/09/2023-czerwiec-klucz-z10-fig1.png)
![Wymagania ogólne Wymagania szczegółowe I. Pozyskiwanie, przetwarzanie i tworzenie I. Atom, cząsteczki i stechiometria informacji. Zdający: chemiczna. Zdający: 1) pozyskuje i przetwarza informacje 4) ustala wzór […] rzeczywisty […] na z różnorodnych źródeł […]. podstawie jego składu […]. II. Rozumowanie i zastosowanie nabytej III. Wiązania chemiczne. Oddziaływania wiedzy do rozwiązywania problemów. międzycząsteczkowe. Zdający: Zdający: 2) pisze wzory elektronowe typowych […] 5) wykorzystuje wiedzę i dostępne informacje jonów złożonych, z uwzględnieniem do rozwiązywania problemów chemicznych wiązań koordynacyjnych.](https://chemiamaturalna.com/wp-content/uploads/2026/09/2023-czerwiec-klucz-z11-fig1.png)
![Wymagania ogólne Wymagania szczegółowe I. Pozyskiwanie, przetwarzanie i tworzenie III. Wiązania chemiczne. Oddziaływania informacji. Zdający: międzycząsteczkowe. Zdający: 1) pozyskuje i przetwarza informacje 1) określa rodzaj wiązania, […] z różnorodnych źródeł […]. kowalencyjne (atomowe) spolaryzowane, Zdający:](https://chemiamaturalna.com/wp-content/uploads/2026/09/2023-czerwiec-klucz-z12-fig1.png)

![Wymagania ogólne Wymagania szczegółowe II. Rozumowanie i zastosowanie nabytej I. Atomy, cząsteczki i stechiometria wiedzy do rozwiązywania problemów. chemiczna. Zdający: Zdający: 1) stosuje pojęcia: […] mol […]; 5) wykorzystuje wiedzę i dostępne 5) dokonuje interpretacji jakościowej informacje do rozwiązywania problemów i ilościowej równania reakcji w ujęciu chemicznych […]; molowym, masowym […]; 7) wykonuje obliczenia dotyczące praw 6) wykonuje obliczenia […] dotyczące: liczby chemicznych. moli oraz mas substratów i produktów](https://chemiamaturalna.com/wp-content/uploads/2026/09/2023-czerwiec-klucz-z13-fig1.png)







![Wymagania ogólne Wymagania szczegółowe II. Rozumowanie i zastosowanie nabytej VI. Reakcje w roztworach wodnych. Zdający: wiedzy do rozwiązywania problemów. 3) interpretuje wartości […] pH […]; Zdający: 6) przewiduje odczyn roztworu po reakcji 5) wykorzystuje wiedzę […] do substancji zmieszanych w ilościach rozwiązywania problemów chemicznych stechiometrycznych […]; […]. 7) klasyfikuje substancje jako kwasy lub Zdający:](https://chemiamaturalna.com/wp-content/uploads/2026/09/2023-czerwiec-klucz-z14-fig1.png)
![Wymaganie ogólne Wymagania szczegółowe II. Rozumowanie i zastosowanie nabytej VI. Reakcje w roztworach wodnych. Zdający: wiedzy do rozwiązywania problemów. 1) pisze równania reakcji dysocjacji związków Zdający: nieorganicznych i organicznych 5) wykorzystuje wiedzę […] do z uwzględnieniem dysocjacji stopniowej; rozwiązywania problemów chemicznych 3) interpretuje wartości […] pH […]; […]. 7) klasyfikuje substancje jako kwasy lub](https://chemiamaturalna.com/wp-content/uploads/2026/09/2023-czerwiec-klucz-z15-fig1.png)
![Wymaganie ogólne Wymagania szczegółowe II. Rozumowanie i zastosowanie nabytej VI. Reakcje w roztworach wodnych. wiedzy do rozwiązywania problemów. Zdający: Zdający: 3) interpretuje wartości […] pH […]; 5) wykorzystuje wiedzę […] do 6) przewiduje odczyn roztworu po reakcji rozwiązywania problemów chemicznych substancji zmieszanych w ilościach […]. stechiometrycznych […];](https://chemiamaturalna.com/wp-content/uploads/2026/09/2023-czerwiec-klucz-z16-fig1.png)


![CaCO3 (s) ⇄ Ca2+ (aq) + CO32− (aq) Ks = [Ca2+] · [ CO32−] ⇒ x = [Ca2+] = [CO32−] x2 = 3,36 · 10−9⇒ x = 5,797 · 10−5[Ca2+] = 5,80·10–5mol ·dm−3 ⇒](https://chemiamaturalna.com/wp-content/uploads/2026/09/2023-czerwiec-klucz-z18.1-fig1.png)
![Wymagania ogólne Wymagania szczegółowe II. Rozumowanie i zastosowanie nabytej IV. Kinetyka i statyka chemiczna. wiedzy do rozwiązywania problemów. Energetyka reakcji chemicznych. Zdający: Zdający: 8) wymienia czynniki, które wpływają na 1) opisuje właściwości substancji i wyjaśnia stan równowagi reakcji […]; stosuje regułę przebieg procesów chemicznych; Le Chateliera–Brauna (regułę przekory) do 4) wskazuje na związek między jakościowego określenia wpływu zmian […] właściwościami substancji a ich budową na układ pozostający w stanie równowagi chemiczną; dynamicznej. Zdający:](https://chemiamaturalna.com/wp-content/uploads/2026/09/2023-czerwiec-klucz-z18.2-fig1.png)

![[OH–] =cNaOH 0,5x + 0,025 0,050 = 0,5 + 0,25 0,05 ∙ 0,75 = 0,5x + 0,025 0,0375 = 0,5x + 0,025 0,5x = 0,0125 ⇒ x = 0,025](https://chemiamaturalna.com/wp-content/uploads/2026/09/2023-czerwiec-klucz-z19-fig2.png)



![Wymagania ogólne Wymagania szczegółowe II. Rozumowanie i zastosowanie nabytej VII. Systematyka związków wiedzy do rozwiązywania problemów. nieorganicznych. Zdający: Zdający: 7) projektuje i przeprowadza doświadczenia 5) wykorzystuje wiedzę i dostępne pozwalające otrzymać różnymi metodami: informacje do rozwiązywania problemów wodorotlenki […] i sole […]; chemicznych […]. 8) projektuje doświadczenie, którego Zdający:](https://chemiamaturalna.com/wp-content/uploads/2026/09/2023-czerwiec-klucz-z21.1-fig1.png)

![Wymagania ogólne Wymagania szczegółowe II. Rozumowanie i zastosowanie nabytej VII. Systematyka związków wiedzy do rozwiązywania problemów. nieorganicznych. Zdający: Zdający: 7) projektuje doświadczenia pozwalające 5) wykorzystuje wiedzę i dostępne otrzymać różnymi metodami wodorotlenki informacje do rozwiązywania problemów […]; chemicznych […]. 8) […] projektuje doświadczenie, którego Zdający:](https://chemiamaturalna.com/wp-content/uploads/2026/09/2023-czerwiec-klucz-z21.2-fig1.png)
![Wymaganie ogólne Wymagania szczegółowe II. Rozumowanie i zastosowanie nabytej V. Reakcje utleniania i redukcji. Zdający: wiedzy do rozwiązywania problemów. 2) wskazuje […] proces […] redukcji w podanej Zdający: reakcji; 5) wykorzystuje wiedzę i dostępne 4) oblicza stopnie utlenienia pierwiastków informacje do rozwiązywania problemów w jonie […] związku nieorganicznego […]; chemicznych […]. 5) stosuje zasady bilansu elektronowo-](https://chemiamaturalna.com/wp-content/uploads/2026/09/2023-czerwiec-klucz-z22.2-fig1.png)





![Wymagania ogólne Wymagania szczegółowe I. Pozyskiwanie, przetwarzanie i tworzenie XII. Wstęp do chemii organicznej. Zdający: informacji. Zdający: 2) stosuje pojęcia: […] rzędowość 1) pozyskuje i przetwarza informacje w związkach organicznych, izomeria z różnorodnych źródeł […]; konstytucyjna […].](https://chemiamaturalna.com/wp-content/uploads/2026/09/2023-czerwiec-klucz-z25.1-fig1.png)
![Wymagania ogólne Wymagania szczegółowe I. Pozyskiwanie, przetwarzanie i tworzenie XII. Wstęp do chemii organicznej. Zdający: informacji. Zdający: 2) stosuje pojęcia: […] rzędowość 1) pozyskuje i przetwarza informacje w związkach organicznych, izomeria z różnorodnych źródeł […]. konstytucyjna […]. II. Rozumowanie i zastosowanie nabytej XIII. Węglowodory. Zdający: wiedzy do rozwiązywania problemów. 1) […] podaje nazwy systematyczne Zdający: fluorowcopochodnych węglowodorów […]; 5) wykorzystuje wiedzę i dostępne 2) ustala rzędowość atomów węgla informacje do rozwiązywania problemów w cząsteczce węglowodoru; chemicznych […]. 3) opisuje właściwości chemiczne alkanów na](https://chemiamaturalna.com/wp-content/uploads/2026/09/2023-czerwiec-klucz-z25.2-fig1.png)





![Wymagania ogólne Wymagania szczegółowe I. Pozyskiwanie, przetwarzanie i tworzenie III. Wiązania chemiczne. Oddziaływania informacji. Zdający: międzycząsteczkowe. Zdający: 1) pozyskuje i przetwarza informacje 4) rozpoznaje typ hybrydyzacji (sp, sp2, sp3) z różnorodnych źródeł […]; orbitali walencyjnych atomu centralnego 3) konstruuje […] tabele […] na podstawie w cząsteczkach związków […] organicznych; dostępnych informacji. 5) określa typ wiązania (σ i π) wiedzy do rozwiązywania problemów. VIII. Reakcje utleniania i redukcji. Zdający: Zdający: 1) stosuje pojęcia: stopień utlenienia […]; 5) wykorzystuje wiedzę i dostępne 4) oblicza stopnie utlenienia pierwiastków informacje do rozwiązywania problemów w […] cząsteczce związku […] organicznego.](https://chemiamaturalna.com/wp-content/uploads/2026/09/2023-czerwiec-klucz-z27.1-fig1.png)
![Wymagania ogólne Wymagania szczegółowe I. Pozyskiwanie, przetwarzanie i tworzenie VIII. Reakcje utleniania i redukcji. Zdający: informacji. Zdający: 1) stosuje pojęcia: […] utleniacz, reduktor 1) pozyskuje i przetwarza informacje […]. II. Rozumowanie i zastosowanie nabytej 1) opisuje strukturę cząsteczek estrów wiedzy do rozwiązywania problemów. i wiązania estrowego; Zdający: 3) […] porównuje przebieg hydrolizy estrów 5) wykorzystuje wiedzę i dostępne […].](https://chemiamaturalna.com/wp-content/uploads/2026/09/2023-czerwiec-klucz-z27.2-fig1.png)
![Wymaganie ogólne Wymaganie szczegółowe I. Pozyskiwanie, przetwarzanie i tworzenie XII. Wstęp do chemii organicznej. Zdający: informacji. Zdający: 2) stosuje pojęcia: […] izomeria 1) pozyskuje i przetwarza informacje konstytucyjna (szkieletowa, położenia, grup z różnorodnych źródeł […]. funkcyjnych), stereoizomeria […];](https://chemiamaturalna.com/wp-content/uploads/2026/09/2023-czerwiec-klucz-z27.3-fig1.png)


![Wymagania ogólne Wymagania szczegółowe I. Pozyskiwanie, przetwarzanie i tworzenie IV. Kinetyka i statyka chemiczna. informacji. Zdający: Energetyka reakcji chemicznych. Zdający: 1) pozyskuje i przetwarza informacje 1) definiuje […] szybkość reakcji (jako z różnorodnych źródeł […]. zmianę stężenia reagenta w czasie); Zdający:](https://chemiamaturalna.com/wp-content/uploads/2026/09/2023-czerwiec-klucz-z28.2-fig1.png)

![Wymagania ogólne Wymagania szczegółowe I. Pozyskiwanie, przetwarzanie i tworzenie VIII. Reakcje utleniania i redukcji. Zdający: informacji. Zdający: 1) Stosuje pojęcia […] utleniacz, reduktor 1) pozyskuje i przetwarza informacje […]. II. Rozumowanie i zastosowanie nabytej 4) opisuje właściwości chemiczne alkenów wiedzy do rozwiązywania problemów. […]. Zdający:](https://chemiamaturalna.com/wp-content/uploads/2026/09/2023-czerwiec-klucz-z29-fig1.png)
![Wymagania ogólne Wymagania szczegółowe I. Pozyskiwanie, przetwarzanie i tworzenie III. Wiązania chemiczne. Oddziaływania informacji. Zdający: międzycząsteczkowe. Zdający: 1) pozyskuje i przetwarza informacje 6) opisuje i przewiduje wpływ rodzaju z różnorodnych źródeł […]. wiązania […]; wskazuje te cząsteczki […], wiedzy do rozwiązywania problemów. XIII. Węglowodory. Zdający: Zdający: 4) opisuje właściwości chemiczne alkenów 5) wykorzystuje wiedzę i dostępne […].](https://chemiamaturalna.com/wp-content/uploads/2026/09/2023-czerwiec-klucz-z30-fig1.png)


![Wymaganie ogólne Wymaganie szczegółowe I. Pozyskiwanie, przetwarzanie i tworzenie XVIII) Związki organiczne zawierające informacji. Zdający: azot. Zdający: 1) pozyskuje i przetwarza informacje 14) opisuje przebieg hydrolizy […], rysuje z różnorodnych źródeł […]. wzory […] aminokwasów powstających](https://chemiamaturalna.com/wp-content/uploads/2026/09/2023-czerwiec-klucz-z32-fig1.png)

![Wymagania ogólne Wymaganie szczegółowe I. Pozyskiwanie, przetwarzanie i tworzenie XII. Wstęp do chemii organicznej. Zdający: informacji. Zdający: 5) wyjaśnia zjawisko izomerii optycznej; 1) pozyskuje i przetwarza informacje wskazuje centrum stereogeniczne z różnorodnych źródeł […]. (asymetryczny atom węgla) […]. Zdający:](https://chemiamaturalna.com/wp-content/uploads/2026/09/2023-czerwiec-klucz-z33-fig1.png)

![Wymagania ogólne Wymaganie szczegółowe I. Pozyskiwanie, przetwarzanie i tworzenie XII. Wstęp do chemii organicznej. Zdający: informacji. Zdający: 7) klasyfikuje reakcje związków 1) pozyskuje i przetwarza informacje organicznych ze względu na typ procesu z różnorodnych źródeł […]. ([…] kondensacja) […]; pisze odpowiednie Zdający:](https://chemiamaturalna.com/wp-content/uploads/2026/09/2023-czerwiec-klucz-z34.2-fig1.png)


![Wymagania ogólne Wymagania szczegółowe I. Pozyskiwanie, przetwarzanie i tworzenie XIX. Cukry. Zdający: informacji. Zdający: 2) […] wykazuje, że cukry proste należą do 1) pozyskuje i przetwarza informacje polihydroksyaldehydów lub z różnorodnych źródeł […]. polihydroksyketonów […]; Zdający:](https://chemiamaturalna.com/wp-content/uploads/2026/09/2023-czerwiec-klucz-z35-fig1.png)