Zadanie 9. – matura z chemii, czerwiec 2023 (PR)

Informacja do zadań 7.–9.

Do probówek oznaczonych numerami 1.–4. wprowadzono wodne roztwory czterech substancji chemicznych: wodorotlenku baru, manganianu(VII) potasu, fenolanu sodu i chlorku żelaza(III). Stężenie molowe każdego roztworu wynosiło 0,10 mol · dm⁻³.

Roztwory z probówek 1.–4. posłużyły do przeprowadzenia doświadczenia. Do jednej z probówek wprowadzono tlenek węgla(IV), a do pozostałych dodano pojedynczo odczynniki: NaOH (aq), Na₂SO₃ (aq) oraz HCl (aq). Każdego z roztworów użyto jeden raz. Po wymieszaniu zawartości probówek w każdej z nich zaobserwowano zmętnienie lub wytrącenie osadu.

Zadanie 9.1. (1 pkt)

Ustal, do której probówki został wprowadzony tlenek węgla(IV), a do których – wodne roztwory: NaOH oraz HCl. Uzupełnij poniższe schematy.

Probówka 1. Probówka 2. Probówka 3. Probówka 4. …………… Na2SO3 (aq) …………… …………… Ba(OH)2 (aq) KMnO4 (aq) C6H5ONa (aq) FeCl3 (aq)

Zadanie 9.2. (1 pkt)

Wpisz do tabeli wzory substancji, których powstanie w probówkach 1., 3. oraz 4. odpowiadało za opisany objaw reakcji.

Probówka	1.	3.	4.
Wzór substancji

Zadanie 9.3. (1 pkt)

W probówce 2., po zmieszaniu reagentów, zachodzi proces utleniania-redukcji. Utleniacz i reduktor reagują ze sobą w stosunku molowym 2: 3, a trzecim substratem reakcji jest woda.

Napisz w formie jonowej skróconej równanie tej reakcji.

Odpowiedź i zasady oceniania (CKE)

Zadanie 9.1. (1 pkt)

Zasady oceniania

Wymaganie ogólne Wymaganie szczegółowe III. Opanowanie czynności praktycznych. VII. Systematyka związków Zdający: nieorganicznych. Zdający: 2) projektuje i przeprowadza doświadczenia 7) projektuje i przeprowadza doświadczenia chemiczne […], formułuje obserwacje, pozwalające otrzymać różnymi metodami: wnioski oraz wyjaśnienia. wodorotlenki, kwasy i sole; pisze

odpowiednie równania reakcji.

1 pkt – poprawny wybór substancji i poprawne uzupełnienie schematów wzorami substancji.

0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.

Rozwiązanie

Probówka 1. Probówka 2. Probówka 3. Probówka 4. CO2 (g) Na2SO3 (aq) HCl (aq) NaOH (aq) …………… Ba(OH)2 (aq) KMnO4 (aq) C6H5ONa (aq) FeCl3 (aq)

Uwaga: Dopuszcza się wpisanie poprawnych nazw zamiast wzorów związków chemicznych. Określenie stanu skupienia wprowadzanych odczynników nie jest wymagane.

Zadanie 9.2. (1 pkt)

Zasady oceniania

Wymaganie ogólne Wymaganie szczegółowe III. Opanowanie czynności praktycznych. VI. Reakcje w roztworach wodnych. Zdający: Zdający: 2) projektuje i przeprowadza doświadczenia 9) pisze równania reakcji: […] wytrącania chemiczne, rejestruje ich wyniki w różnej osadów […] w formie jonowej […] formie, formułuje obserwacje, wnioski oraz skróconej.

wyjaśnienia.

1 pkt – poprawny wybór substancji, które spowodowały opisane objawy reakcji we wskazanych probówkach i poprawne napisanie wzorów trzech substancji.

0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.

Rozwiązanie

Probówka	1.	3.	4.
Wzór substancji	BaCO₃	C₆H₅OH	Fe(OH)_{3 LUB} FeO(OH) LUB Fe₂O₃∙ nH₂O LUB Fe₂O₃(H₂O)_n

Zadanie 9.3. (1 pkt)

Zasady oceniania

Wymaganie ogólne Wymaganie szczegółowe III. Opanowanie czynności praktycznych. X. Metale, niemetale i ich związki. Zdający: Zdający: 6) przewiduje produkty redukcji jonów 2) projektuje i przeprowadza manganianowych(VII) w zależności od doświadczenia chemiczne […], formułuje środowiska […].

obserwacje, wnioski oraz wyjaśnienia.

1 pkt – poprawne napisanie we właściwej formie równania reakcji zachodzącej w probówce 2.

0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.

Rozwiązanie

2MnO₄^– + 3SO₃^2– + H₂O → 2MnO₂ + 3SO₄^2– + 2OH^–

Zadanie 9.1. (1 pkt)

Zadanie 9.2. (1 pkt)

Zadanie 9.3. (1 pkt)

Zadanie 9.1. (1 pkt)

Zadanie 9.2. (1 pkt)

Zadanie 9.3. (1 pkt)

Tak samo liczy się to w moim kursie: reakcje w roztworach wodnych