Matura z chemii · maj 2024 · poziom rozszerzony

Zadanie 29.

1 pktFormuła 2023Źródło: CKE
Związki karbonylowe i cukrybiocząsteczkirozstrzygnięcie z uzasadnieniemzadanie otwarte
Informacja do zadań 29.–30.

Degradacja Ruffa to dwuetapowa reakcja, która pozwala na skrócenie łańcucha cząsteczki aldozy o jeden atom węgla. Pierwszy etap procesu to utlenienie aldozy do kwasu aldonowego za pomocą wody bromowej. W drugim etapie kwas aldonowy jest utleniany nadtlenkiem wodoru w obecności siarczanu(VI) żelaza(III), co prowadzi do otrzymania aldozy o krótszym łańcuchu węglowym i tlenku węgla(IV).

Na podstawie: R.T. Morrison, R.N. Boyd, Chemia organiczna, Warszawa 2011.

Poniżej przedstawiono schemat degradacji Ruffa, w której D-glukoza przekształca się w D-arabinozę:

CHO COOH CHO H OH H OH HO H HO H HO H Br2 H2O2 H OH H OH H OH H2O Fe2(SO4)3 H OH H OH H OH CH2OH CH2OH CH2OH D -glukoza kwas D-glukonowy D-arabinozaCHO COOH CHO H OH H OH HO H HO H HO H Br2 H2O2 H OH H OH H OH H2O Fe2(SO4)3 H OH H OH H OH CH2OH CH2OH CH2OH D -glukoza kwas D-glukonowy D-arabinoza

Rozstrzygnij, czy degradacja Ruffa D-mannozy prowadzi do otrzymania tej samej aldopentozy, co degradacja Ruffa D-glukozy. Odpowiedź uzasadnij. W uzasadnieniu porównaj budowę cząsteczek obu aldoheksoz.

Wzór D-mannozy:

CHO HO H HO H H OH H OH CH2OHCHO HO H HO H H OH H OH CH2OH

Rozstrzygnięcie:

Uzasadnienie:

Odpowiedź i zasady oceniania (CKE)
Zasady oceniania

1 pkt – poprawne rozstrzygnięcie i napisanie poprawnego uzasadnienia.

0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.

Rozwiązanie

Rozstrzygnięcie: Tak Uzasadnienie: Cząsteczka D-mannozy od D-glukozy różni się jedynie konfiguracją wokół atomu C-2.

Uwaga: Uzasadnienie nie może zawierać błędnego opisu mechanizmu degradacji

(np. usuwanie 2 atomu węgla z cząsteczki cukru).

Podobne zadanie z kursu

Ten dział w kursie: związki karbonylowe i cukry

Ten temat w kursie masz rozłożony od zera: teoria, zadania od najprostszych do poziomu CKE, a do wielu z nich film z rozwiązaniem krok po kroku.

96zadań w tej lekcji
58filmów z rozwiązaniami
8podlekcji
Zobacz kurs maturalny 2027 →