Matura z chemii · maj 2026 · poziom rozszerzony

Zadanie 13.

2 pktFormuła 2023Źródło: CKE
Reakcje w roztworach wodnychpHhydrolizazadanie obliczeniowe

Jon CO32− reaguje z cząsteczką wody zgodnie z równaniem:

CO32− + H2O ⇄ HCO3− + OH−

Równowagę tej reakcji opisuje stała dysocjacji zasadowej Kb wyrażona równaniem:

[HCO3−] ⋅ [OH−] Kb = [CO32−][HCO3−] ⋅ [OH−] Kb = [CO32−]

Iloczyn stałej dysocjacji kwasowej jonu HCO3− i stałej dysocjacji zasadowej sprzężonej z nim

zasady CO32− jest równy iloczynowi jonowemu wody:

Ka ⋅ Kb = Kw

W temperaturze 25 °C iloczyn jonowy wody wynosi Kw = 1,00 ⋅ 10−14.

Na podstawie: J. Minczewski, Z. Marczenko, Chemia analityczna, Warszawa 2022; Z. Galus (red.), Ćwiczenia rachunkowe z chemii analitycznej, Warszawa 2013.

Oblicz pH – w temperaturze 25 °C – roztworu K2CO3 o stężeniu molowym równym 0,10 mol · dm‒3. W obliczeniach pomiń drugi etap dysocjacji zasadowej.

Odpowiedź i zasady oceniania (CKE)
Zasady oceniania

2 pkt – zastosowanie poprawnej metody, poprawne wykonanie obliczeń oraz napisanie wartości pH.

1 pkt – zastosowanie poprawnej metody, ale popełnienie błędów rachunkowych prowadzących do błędnego wyniku liczbowego ALBO

– zastosowanie poprawnej metody, poprawne wykonanie obliczeń oraz napisanie wartości stężenia jonów OH–.

0 pkt – zastosowanie błędnej metody albo brak rozwiązania.

Rozwiązanie

Sposób 1. Ponieważ jest rozważana reakcja jonów CO32– z wodą, należy do obliczenia stałej równowagi reakcji użyć stałej drugiego etapu dysocjacji: Ka2 = 4,68 ⋅ 10–11.

Kw 1,00 ⋅ 10–14 Ka2 ∙ Kb2 = Kw ⇒ Kb2 = ⇒ Kb2 = = 2,14 ⋅ 10–4 Ka2 4,68 ⋅ 10–11 cCO32− = 0,1 mol ∙ dm−3 2 Kb2 = c2−x⇒ x = cOH− = 4,63 ∙ 10−3 (mol ∙ dm−3) CO 3Kw 1,00 ⋅ 10–14 Ka2 ∙ Kb2 = Kw ⇒ Kb2 = ⇒ Kb2 = = 2,14 ⋅ 10–4 Ka2 4,68 ⋅ 10–11 cCO32− = 0,1 mol ∙ dm−3 2 Kb2 = c2−x⇒ x = cOH− = 4,63 ∙ 10−3 (mol ∙ dm−3) CO 3

pOH = −log4,63 ∙ 10−3 = 2,33 ⇒ pH = 14 − 2,33 = 11,67 = 11,7

Sposób 2. Ponieważ jest rozważana reakcja jonów CO32– z wodą, należy do obliczenia stałej równowagi reakcji użyć stałej drugiego etapu dysocjacji: Ka2 = 4,68 ⋅ 10–11.

Kw 1,00 ⋅ 10–14 Ka2 ∙ Kb2 = Kw ⇒ Kb2 = ⇒ Kb2 = = 2,14 ⋅ 10–4 Ka2 4,68 ⋅ 10–11 cCO32− = 0,1 mol ∙ dm−3 [HCO3−] ∙ [OH−] Kb2 = [CO32−] 2 Kb2 = 0,1−xx⇒ x = [OH−] = 4,52 ∙ 10−3 (mol ∙ dm−3)Kw 1,00 ⋅ 10–14 Ka2 ∙ Kb2 = Kw ⇒ Kb2 = ⇒ Kb2 = = 2,14 ⋅ 10–4 Ka2 4,68 ⋅ 10–11 cCO32− = 0,1 mol ∙ dm−3 [HCO3−] ∙ [OH−] Kb2 = [CO32−] 2 Kb2 = 0,1−xx⇒ x = [OH−] = 4,52 ∙ 10−3 (mol ∙ dm−3)

pOH = −log4,52 ∙ 10−3 = 2,34 ⇒ pH = 14 − 2,34 = 11,66 = 11,7

Sposób 3. Ponieważ jest rozważana reakcja jonów CO32– z wodą, należy do obliczenia stałej równowagi reakcji użyć stałej drugiego etapu dysocjacji: Ka2 = 4,68 ⋅ 10–11.

Kw 1,00 ⋅ 10–14 Ka2 ∙ Kb2 = Kw ⇒ Kb2 = ⇒ Kb2 = = 2,14 ⋅ 10–4 Ka2 4,68 ⋅ 10–11 cCO32− = 0,1 mol ∙ dm−3 α = 2−Kb2⇒ α = 0,0463 ⇒ cOH− = α ∙ cCO32− = 4,63 ∙ 10−3 (mol ∙ dm−3) √cCO 3Kw 1,00 ⋅ 10–14 Ka2 ∙ Kb2 = Kw ⇒ Kb2 = ⇒ Kb2 = = 2,14 ⋅ 10–4 Ka2 4,68 ⋅ 10–11 cCO32− = 0,1 mol ∙ dm−3 α = 2−Kb2⇒ α = 0,0463 ⇒ cOH− = α ∙ cCO32− = 4,63 ∙ 10−3 (mol ∙ dm−3) √cCO 3

pOH = −log4,63 ∙ 10−3 = 2,33 ⇒ pH = 14 − 2,33 = 11,67 = 11,7

Sposób 4. Ponieważ jest rozważana reakcja jonów CO32– z wodą, należy do obliczenia stałej równowagi reakcji użyć stałej drugiego etapu dysocjacji: Ka2 = 4,68 ⋅ 10–11.

Kw 1,00 ⋅ 10–14 Ka2 ∙ Kb2 = Kw ⇒ Kb2 = ⇒ Kb2 = = 2,14 ⋅ 10–4 Ka2 4,68 ⋅ 10–11 cCO32− = 0,1 mol ∙ dm−3 pOH = 21(pKb2 − logcCO32−) ⇒ pOH = 2,33 pH = 14 − 2,33 = 11,67 = 11,7Kw 1,00 ⋅ 10–14 Ka2 ∙ Kb2 = Kw ⇒ Kb2 = ⇒ Kb2 = = 2,14 ⋅ 10–4 Ka2 4,68 ⋅ 10–11 cCO32− = 0,1 mol ∙ dm−3 pOH = 21(pKb2 − logcCO32−) ⇒ pOH = 2,33 pH = 14 − 2,33 = 11,67 = 11,7

Uwaga 1.: Sprawdzenie stosowalności wzoru uproszczonego nie jest wymagane. Uwaga 2.: Należy zwrócić uwagę na zależność wyniku liczbowego od przyjętych zaokrągleń.

Za poprawny należy uznać każdy wynik będący konsekwencją zastosowanejpoprawnej metody i poprawnych obliczeń.

Podobne zadanie z kursu

Tak samo liczy się to w moim kursie: reakcje w roztworach wodnych

Z lekcji „7 – Reakcje w roztworach wodnych”. Poniżej jedno z moich zadań treningowych i film, na którym rozwiązuję je krok po kroku.

Zadanie treningowe z kursu (nie z arkusza CKE)
Zadanie 2 · mocny kwas + wydajność
Do otrzymania 240 ml kwasu siarkowego(VI) użyto 4 g tlenku siarki(VI), a reakcja przebiegła z wydajnością 90%. Zakładając 100-procentową dysocjację powstałego kwasu, oblicz pH roztworu.

Więcej takich zadań z tego tematu za darmo: Obliczanie pH kwasów: zadania z rozwiązaniami

184zadań w tej lekcji
137filmów z rozwiązaniami
17podlekcji
Zobacz kurs maturalny 2027 →