Jon CO32− reaguje z cząsteczką wody zgodnie z równaniem:
CO32− + H2O ⇄ HCO3− + OH−
Równowagę tej reakcji opisuje stała dysocjacji zasadowej Kb wyrażona równaniem:
[HCO3−] ⋅ [OH−] Kb = [CO32−]Iloczyn stałej dysocjacji kwasowej jonu HCO3− i stałej dysocjacji zasadowej sprzężonej z nim
zasady CO32− jest równy iloczynowi jonowemu wody:
Ka ⋅ Kb = Kw
W temperaturze 25 °C iloczyn jonowy wody wynosi Kw = 1,00 ⋅ 10−14.
Na podstawie: J. Minczewski, Z. Marczenko, Chemia analityczna, Warszawa 2022; Z. Galus (red.), Ćwiczenia rachunkowe z chemii analitycznej, Warszawa 2013.
Oblicz pH – w temperaturze 25 °C – roztworu K2CO3 o stężeniu molowym równym 0,10 mol · dm‒3. W obliczeniach pomiń drugi etap dysocjacji zasadowej.
Odpowiedź i zasady oceniania (CKE)
2 pkt – zastosowanie poprawnej metody, poprawne wykonanie obliczeń oraz napisanie wartości pH.
1 pkt – zastosowanie poprawnej metody, ale popełnienie błędów rachunkowych prowadzących do błędnego wyniku liczbowego ALBO
– zastosowanie poprawnej metody, poprawne wykonanie obliczeń oraz napisanie wartości stężenia jonów OH–.
0 pkt – zastosowanie błędnej metody albo brak rozwiązania.
Sposób 1. Ponieważ jest rozważana reakcja jonów CO32– z wodą, należy do obliczenia stałej równowagi reakcji użyć stałej drugiego etapu dysocjacji: Ka2 = 4,68 ⋅ 10–11.
Kw 1,00 ⋅ 10–14 Ka2 ∙ Kb2 = Kw ⇒ Kb2 = ⇒ Kb2 = = 2,14 ⋅ 10–4 Ka2 4,68 ⋅ 10–11 cCO32− = 0,1 mol ∙ dm−3 2 Kb2 = c2−x⇒ x = cOH− = 4,63 ∙ 10−3 (mol ∙ dm−3) CO 3pOH = −log4,63 ∙ 10−3 = 2,33 ⇒ pH = 14 − 2,33 = 11,67 = 11,7
Sposób 2. Ponieważ jest rozważana reakcja jonów CO32– z wodą, należy do obliczenia stałej równowagi reakcji użyć stałej drugiego etapu dysocjacji: Ka2 = 4,68 ⋅ 10–11.
Kw 1,00 ⋅ 10–14 Ka2 ∙ Kb2 = Kw ⇒ Kb2 = ⇒ Kb2 = = 2,14 ⋅ 10–4 Ka2 4,68 ⋅ 10–11 cCO32− = 0,1 mol ∙ dm−3 [HCO3−] ∙ [OH−] Kb2 = [CO32−] 2 Kb2 = 0,1−xx⇒ x = [OH−] = 4,52 ∙ 10−3 (mol ∙ dm−3)pOH = −log4,52 ∙ 10−3 = 2,34 ⇒ pH = 14 − 2,34 = 11,66 = 11,7
Sposób 3. Ponieważ jest rozważana reakcja jonów CO32– z wodą, należy do obliczenia stałej równowagi reakcji użyć stałej drugiego etapu dysocjacji: Ka2 = 4,68 ⋅ 10–11.
Kw 1,00 ⋅ 10–14 Ka2 ∙ Kb2 = Kw ⇒ Kb2 = ⇒ Kb2 = = 2,14 ⋅ 10–4 Ka2 4,68 ⋅ 10–11 cCO32− = 0,1 mol ∙ dm−3 α = 2−Kb2⇒ α = 0,0463 ⇒ cOH− = α ∙ cCO32− = 4,63 ∙ 10−3 (mol ∙ dm−3) √cCO 3pOH = −log4,63 ∙ 10−3 = 2,33 ⇒ pH = 14 − 2,33 = 11,67 = 11,7
Sposób 4. Ponieważ jest rozważana reakcja jonów CO32– z wodą, należy do obliczenia stałej równowagi reakcji użyć stałej drugiego etapu dysocjacji: Ka2 = 4,68 ⋅ 10–11.
Kw 1,00 ⋅ 10–14 Ka2 ∙ Kb2 = Kw ⇒ Kb2 = ⇒ Kb2 = = 2,14 ⋅ 10–4 Ka2 4,68 ⋅ 10–11 cCO32− = 0,1 mol ∙ dm−3 pOH = 21(pKb2 − logcCO32−) ⇒ pOH = 2,33 pH = 14 − 2,33 = 11,67 = 11,7Uwaga 1.: Sprawdzenie stosowalności wzoru uproszczonego nie jest wymagane. Uwaga 2.: Należy zwrócić uwagę na zależność wyniku liczbowego od przyjętych zaokrągleń.
Za poprawny należy uznać każdy wynik będący konsekwencją zastosowanejpoprawnej metody i poprawnych obliczeń.