Zadanie 20. – matura z chemii, styczeń 2026 (próbna CKE) (PR)

Podczas ogrzewania monochloropochodnej pewnego nasyconego węglowodoru o budowie łańcuchowej z nadmiarem wodnego roztworu wodorotlenku sodu zaszła reakcja zilustrowana schematem:

Początkowa masa próbki pochodnej węglowodoru wynosiła 0,314 g. Otrzymaną mieszaninę poreakcyjną zobojętniono za pomocą kwasu azotowego(V), a następnie dodano do niej nadmiar wodnego roztworu azotanu(V) srebra(I). Wynik doświadczenia przedstawiono na zdjęciu obok. Odsączony osad miał po wysuszeniu masę 0,574 g.

Na podstawie wykonanych obliczeń ustal i napisz wzór półstrukturalny (grupowy) jednej z chloropochodnych opisanego węglowodoru. Przyjmij, że wszystkie reakcje zaszły z wydajnością 100 %.

Odpowiedź i zasady oceniania (CKE)

Zasady oceniania

Wymagania ogólne Wymagania szczegółowe I. Pozyskiwanie, przetwarzanie i tworzenie I. Atomy, cząsteczki i stechiometria informacji. Zdający: chemiczna. Zdający: 1) pozyskuje i przetwarza informacje 1) stosuje pojęcia: […] mol […]; z różnorodnych źródeł. 7) wykonuje obliczenia […] dotyczące: Zdający:

liczby moli […].

II. Rozumowanie i zastosowanie nabytej wiedzy do rozwiązywania problemów.

5) wykorzystuje wiedzę i dostępne informacje do rozwiązywania problemów chemicznych […]; 7) wykonuje obliczenia dotyczące praw chemicznych.

2 pkt – zastosowanie poprawnej metody, poprawne wykonanie obliczeń oraz napisanie wzoru półstrukturalnego chloropochodnej spełniającej warunki zadania.

1 pkt – zastosowanie poprawnej metody, ale:

• popełnienie błędów rachunkowych prowadzących do błędnego wzoru

• napisanie błędnego wzoru chloropochodnej albo brak wzoru ALBO

1 pkt – poprawne wykonanie obliczeń oraz podanie poprawnego wzoru sumarycznego szukanej chloropochodnej

0 pkt – zastosowanie błędnej metody albo brak rozwiązania.

Rozwiązanie

MAgCl = 143,5 g ∙ mol–1 z —––– 0,574 g ⇒ z = 0,004 mol nCxHyCl = 0,004 mol 0,314 g M = = 78,5 g ⋅ mol−1 0,004 mol

1 mol AgCl —––– 143,5 g

C_xH_yCl ⇒ C_xH_2x+1Cl ⇒ 12x + 2x + 1 + 35,5 = 78,5

14x + 36,5 = 78,5 ⇒ x = 3

Wzór półstrukturalny: CH₃CH₂CH₂Cl ALBO CH₃CHClCH₃

Uwaga: Należy zwrócić uwagę na zależność wyniku liczbowego od przyjętych zaokrągleń. Za poprawny należy uznać każdy wynik będący konsekwencją zastosowanejpoprawnej metody i poprawnych obliczeń.

Ten dział w kursie: węglowodory