Zadanie 28. – matura z chemii, styczeń 2026 (próbna CKE) (PR)

Informacja do zadań 28.–29.

Glikozydy to związki organiczne, których cząsteczki są złożone z części cukrowej i z części niecukrowej. W O-glikozydach te dwie części są połączone przez atom tlenu jednej z grup hydroksylowych cząsteczki cukru. Jednym z glikozydów jest salicyna o wzorze:

Salicyna tworzy bezbarwne kryształy.

Na podstawie: M. Krauze-Baranowska, E. Szumowicz, Postępy Fitoterapii, 2 (2004),

oraz K.-H. Lautenschläger, W. Schröter, A. Wanninger, Nowoczesne kompendium chemii, Warszawa 2020.

W środowisku kwasowym O-glikozydy ulegają hydrolizie. Jej produktami są cukier i związek, od którego pochodziła niecukrowa część glikozydu.

Uzupełnij schemat tak, aby przedstawiał wzór łańcuchowy (w projekcji Fischera) cukru powstającego w wyniku hydrolizy salicyny, oraz napisz wzór półstrukturalny (grupowy) lub uproszczony związku, od którego pochodziła niecukrowa część glikozydu.

Wzór cukru:

Wzór związku, od którego pochodziła część niecukrowa:

Odpowiedź i zasady oceniania (CKE)

Zasady oceniania

Wymaganie ogólne Wymagania szczegółowe I. Pozyskiwanie, przetwarzanie i tworzenie XII. Wstęp do chemii organicznej. Zdający: informacji. Zdający: 1) na podstawie […] opisu budowy […] 1) pozyskuje i przetwarza informacje związków jednofunkcyjnych ([…] fenoli […]) z różnorodnych źródeł. […] rysuje ich wzory […] półstrukturalne

(grupowe).

XX. Cukry. Zdający: 3) zapisuje wzory łańcuchowe w projekcji Fischera glukozy […]; rysuje wzory taflowe (Hawortha) anomerów α i β glukozy […]; 6) wskazuje wiązanie O-glikozydowe w cząsteczkach cukrów o podanych wzorach […].

2 pkt – poprawne uzupełnienie schematu i napisanie poprawnego wzoru.

1 pkt – poprawne uzupełnienie schematu ALBO

2 pkt – napisanie poprawnego wzoru.

0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższych kryteriów albo brak odpowiedzi.

Rozwiązanie

Wzór cukru:

Wzór związku, od którego pochodziła część niecukrowa:

Uwaga: Napisanie wzoru cukru z pominięciem atomów wodoru powoduje utratę punktu.

Ten dział w kursie: związki karbonylowe i cukry